Strefa interesówz przemysłem

W Jawiszowicach zatrzymujemy się dłużej i pokazujemy trzy rzeczy w trzech różnych miejscach. Wystawę o Monowicach w jednym z budynków kopalni, potem same budynki kopalni, a około pięciuset metrów dalej łaźnię podobozu i teren obozu. Kopalnia powstała w 1903 roku i po odzyskaniu niepodległości była jedyną państwową kopalnią węgla w II Rzeczypospolitej. W sierpniu 1942 roku Niemcy założyli przy niej podobóz i po raz pierwszy w historii niemieckich obozów koncentracyjnych posłali więźniów pod ziemię, na przodek.

Ten sam szyb ma drugą historię. 15 grudnia 1981 roku, cztery dni po wprowadzeniu stanu wojennego, załoga rozpoczęła tu strajk i tysiąc dwustu sześćdziesięciu siedmiu górników zostało pod ziemią przez dwie doby. Zwiedzamy wyłącznie budynki na powierzchni: wieże szybowe i maszynownie. Pod ziemię nie zjeżdżamy.

Czego uczestnik dowiaduje się po drodze

• Że obóz stawiano tam, gdzie była praca, a nie odwrotnie: przy szybie, przy hucie, przy rafinerii.
• Że za Auschwitz stały spółki z zarządami i akcjonariuszami, wśród nich IG Farben, koncern Göringa i Berghütte.
• Jak wyglądała pierwsza w historii niemieckich obozów koncentracyjnych zmiana więźniów wysłana pod ziemię.
• Co się stało z tymi firmami i ich majątkiem po wojnie.
• Że w tych samych budynkach kopalni w grudniu 1981 roku strajkowało przeciw stanowi wojennemu tysiąc dwustu sześćdziesięciu siedmiu górników.

To tylko część tego, o czym mówimy w trakcie programu.